บทบาทของความเชื่อเรื่องผีต่อสังคมอีสาน

摘要

บทบาทของความเชื่อเรื่องผีต่อสังคมอีสานเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาคำเรียกประเภทผีในภาษาไทยถิ่นอุบลราชธานี ตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์เพื่อให้เข้าถึงระบบมโนทัศน์เกี่ยวกับความเชื่อและบทบาทของผีต่อสังคมอีสาน ผลการศึกษาพบว่าบทบาทของความเชื่อเรื่องผีในสังคมอีสานเป็นปัจจัยสำคัญที่ยังทำให้ความเชื่อเรื่องผีสามารถดำรงอยู่ได้ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของสังคม ได้แก่ ประการที่หนึ่ง บทบาทด้านการสร้างความมั่นคงทางจิตใจ พิธีกรรมและองค์ประกอบในพิธีกรรมเป็นส่วนสำคัญในการช่วยเสริมสร้างความรู้สึกมั่นคงทางจิตใจ ปลอดภัย และสามารถดำเนินชีวิตต่อไปได้ เช่น การบนบาน การรักษาโรคด้วยพิธีลำผีฟ้า และ พิธีกรรมเกี่ยวกับอาชีพเกษตรกรรม ประการที่สอง บทบาทด้านการเป็นเครื่องมือควบคุมสังคม เป็นกุศโลบายให้คนในสังคมประพฤติตนตามจารีตประเพณี ประการที่สาม บทบาทด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในชุมชนโดยใช้ความเชื่อเรื่องผีกำหนดพฤติกรรมการใช้ทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนให้อยู่ในขอบเขต และ ประการที่สี่ บทบาทในการสร้างความเพลิดเพลินซึ่งเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของประเพณีและพิธีกรรมของอีสานที่ช่วยกำหนดและส่งเสริมรูปแบบของพิธีกรรมให้มีความศักดิ์สิทธิ์ ความสนุกสนาน และเป็นส่วนสำคัญในการเชื่อมความสัมพันธ์ของคนในชุมชน