ตัวบ่งชี้บริบทที่แสดงการตระหนักรู้เชิงอภิวัจนปฏิบัติศาสตร์ ในภาษาไทยและภาษาญี่ปุ่น

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาตัวบ่งชี้บริบทที่แสดงการตระหนักรู้เชิงอภิวัจนปฏิบัติศาสตร์ใน ภาษาไทยและภาษาญี่ปุ่น การใช้ภาษาที่แสดงการตระหนักรู้เชิงอภิวัจนปฏิบัติศาสตร์เป็นปรากฏการณ์ทาง ภาษาที่มีอยู่ทั่วไปในหลายสังคม หมายถึง การที่ผู้พูดมีความระแวดระวังในการใช้ภาษาของตน ตลอดจนสังเกต การใช้ภาษาของผู้ฟังว่า มีความเหมาะสมหรือไม่ หรือสื่อเจตนาเช่นไร การศึกษาด้านอภิวัจนปฏิบัติศาสตร์ที่ ผ่านมาสะท้อนให้เห็นว่า วิธีการแสดงออกถึงการตระหนักรู้ดังกล่าวมีอยู่หลากหลายรูปแบบ ทั้งการแสดงออก อย่างชัดแจ้งด้วยถ้อยคําบรรยายความเห็นของผู้พูดเกี่ยวกับการใช้ภาษา และแบบไม่ชัดแจ้งที่ต้องอาศัยการ ตีความจากบริบทเพื่อทําความเข้าใจความเห็นของผู้พูดเป็นสําคัญ บทความนี้นําเสนอการแสดงการตระหนักรู้ เชิงอภิวัจนปฏิบัติศาสตร์ในแบบหลังสุด โดยเปรียบเทียบการใช้ตัวบ่งชี้บริบทของผู้บอกภาษาชาวไทยและชาว ญี่ปุ่นซึ่งทําหน้าที่บ่งบอกแนวทางการตีความให้ผู้ฟังได้ทราบว่า ผู้พูดมีความเห็นเช่นไรต่อการใช้ภาษาในการ สนทนา การเก็บข้อมูลจากการสนทนาแบบกลุ่มพบว่า ตัวบ่งชี้บริบทที่ทําหน้าที่แสดงการตระหนักรู้เชิงอภิวัจนปฏิบัติศาสตร์ในภาษาไทยมี 2 ประเภท ได้แก่ การหัวเราะและการซ้ํา ส่วนในภาษาญี่ปุ่นมี 4 ประเภท ได้แก่ การหัวเราะ การซ้ํา การเติมผลัดการสนทนาของผู้อื่น และการเบาเสียง