อาชีพทหารหญิงกับบทบาทสตรีภายในกองทัพไทย ระหว่าง พ.ศ. 2485 – 2500

Abstract

            บทความนี้ศึกษาการเกิดขึ้นของอาชีพทหารหญิงกับการเปลี่ยนแปลงบทบาทสตรีภายในกองทัพไทย พ.ศ. 2485 – 2500  โดยใช้วิธีการศึกษาค้นคว้าจากหลักฐานชั้นต้นซึ่งส่วนใหญ่เป็นเอกสารทาง คำสั่ง ระเบียบ ราชกิจจานุเบกษา หรือหนังสือราชการของกองบัญชาการทหารสูงสุด รวมถึงวิทยานิพนธ์ งานวิจัย และบทความที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาความคิดของกลุ่มทหารอาชีพ นโยบายที่ส่งผลต่อสตรี สถานการณ์ทางสังคมและการเมืองในยุคสมัยนั้น

            ผลการศึกษาพบว่า อาชีพทหารหญิงกับบทบาทสตรีในกองทัพไทย ระหว่าง พ.ศ. 2485 – 2500 เปลี่ยนแปลงตามสถานการณ์โลกอย่างภาวะสงครามโลกครั้งที่ 2 และนโยบายสร้างชาติของรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ที่มุ่งเน้นเป้าหมายส่งเสริมบทบาทและสถานะสตรีให้มีส่วนร่วมในสังคมมากขึ้น และต้องการสร้างความเป็นหนึ่งเดียว ความเข้มแข็ง ความกล้าหาญ และความรักชาติยิ่งชีพให้แก่ประชาชนทุกเพศทุกวัย ซึ่งหนึ่งในนโยบายสร้างชาติ คือ อาชีพทหารหญิง โดยจุดเด่นของอาชีพทหารหญิง คือ การสร้างภาพสตรีที่เข้มแข็งควบคู่ไปกับการสร้างชาติในภาวะสงคราม แต่ดำเนินไปเพียง 2 ปี ได้ถูกยกเลิกไปหลังสิ้นสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ต่อมาทหารหญิงกลับมามีบทบาทอีกครั้ง โดยมีการพัฒนาด้านบทบาทให้เหมาะแก่สถานภาพสตรี ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการก่อตั้งทหารหญิงในตอนต้นนั้นเพียงเพื่อเพิ่มกำลังพลในกองทัพตามแบบประเทศมหาอำนาจ แต่ยังไม่ได้รับการปฏิบัติจริงตามหลักสูตร ส่งผลให้บทบาทหน้าที่ของทหารหญิงไม่สมบูรณ์และเล็งเห็นถึงความไม่จำเป็น ซึ่งภายหลังได้มีการปรับเปลี่ยนบทบาทหน้าที่ที่เหมาะสม เช่น อาจารย์ทหาร แพทย์พยาบาลทหาร อย่างไรก็ตามการเปลี่ยนแปลงบทบาทสตรีภายในกองทัพ ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากนโยบายผู้นำ สถานการณ์บ้านเมือง ความรู้ความสามารถ ความจำเป็น และความเหมาะสม เป็นต้น