การพัฒนาโปรแกรมฟื้นฟูการคิดยืดหยุ่นร่วมกับการยับยั้งพฤติกรรม ต่อการเผชิญปัญหาในผู้ป่วยจิตเภท

บทคัดย่อ

ผู้ป่วยโรคจิตเภท มีความผิดปกติด้านความคิด การรับรู้ อารมณ์และพฤติกรรม ซึ่งความบกพร่องในกลไกการรู้คิดส่งผลให้ผู้ป่วยไม่สามารถคิดยืดหยุ่นและไม่สามารถยับยั้งพฤติกรรมให้เหมาะสม ทำให้กระบวนการเผชิญปัญหาและการปรับตัวต่อความเครียดไม่มีประสิทธิภาพ เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้กลับมารักษาซ้ำ โครงการนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโปรแกรมฟื้นฟูการคิดยืดหยุ่นร่วมกับการยับยั้งพฤติกรรมต่อการเผชิญปัญหาในผู้ป่วยจิตเภท และเปรียบเทียบความสามารถในการเผชิญปัญหาด้วยการคิดยืดหยุ่นและการยับยั้งพฤติกรรมของผู้ป่วยจิตเภทในระยะก่อนและหลังได้รับโปรแกรมฯ การดำเนินโครงการ ประกอบด้วย การศึกษาวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาการกลับเป็นซ้ำของผู้ป่วยจิตเภท ซึ่งพบว่าเกี่ยวข้องกับความบกพร่องของการคิดยืดหยุ่นและการยับยั้งพฤติกรรม จึงได้พัฒนาโปรแกรมฟื้นฟูการคิดยืดหยุ่นร่วมกับการยับยั้งพฤติกรรมต่อการเผชิญปัญหาในผู้ป่วยจิตเภท ตรวจสอบคุณภาพเชิงเนื้อหาของโปรแกรมฯ ปรับปรุงและนำโปรแกรมฯ ไปใช้กับผู้ป่วยจิตเภท จำนวน 144 คน และประเมินผลโปรแกรมฯ โดยใช้แบบประเมินความสามารถในการเผชิญปัญหาด้วยการคิดยืดหยุ่นและการยับยั้งพฤติกรรม เปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยก่อนและหลังนำโปรแกรมฯ ไปทดลองใช้โดยใช้สถิติ Paired t-test

ผลการดำเนินงานพบว่าผู้ป่วยจิตเภทหลังได้รับโปรแกรมฯ มีค่าคะแนนเฉลี่ยของความสามารถในการเผชิญปัญหาด้วยการคิดยืดหยุ่นและการยับยั้งพฤติกรรมสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรมฯ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .01) พยาบาลที่นำโปรแกรมฯ ไปใช้ และผู้ป่วยที่เข้าร่วมโปรแกรม มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด ดังนั้น จึงควรนำโปรแกรมฯ ไปใช้ในการดูแลฟื้นฟูด้านจิตสังคมแก่ผู้ป่วยจิตเภทในทุกหอผู้ป่วย และพัฒนาบุคคลากรพยาบาลให้ใช้โปรแกรมฯได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งทดสอบประสิทธิผลโปรแกรมโดยใช้การวิจัยแบบกึ่งทดลอง ก่อนเผยแพร่โปรแกรมแก่โรงพยาบาลอื่นต่อไป