สุขภาพจิต ปัญหา ความต้องการ และแนวทางการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้สูงอายุ
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นวิจัยเชิงสำรวจซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา (ระยะที่ 1) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสุขภาพจิต ปัญหา ความต้องการ และแนวทางการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้สูงอายุ เก็บรวบรวมข้อมูลทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ข้อมูลเชิงปริมาณเก็บจากผู้สูงอายุ จำนวน 413 คน เลือกจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล และแบบประเมินสุขภาพจิตผู้สูงอายุฉบับสั้น วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพเก็บจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างในการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 40 คน และกลุ่มตัวอย่างในการสนทนากลุ่ม จำนวน 45 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า ผู้สูงอายุร้อยละ 57.62 มีสุขภาพจิตดีกว่าคนทั่วไป ปัญหาในการส่งเสริมสุขภาพจิต ได้แก่ ปัญหาส่วนบุคคล เช่น การเป็นผู้สูงอายุติดบ้าน การขาดปฏิสัมพันธ์กับชุมชน ปัญหาด้านสุขภาพ การขาดการสนับสนุนจากครอบครัว และจำนวนกิจกรรมหรือแกนนำไม่ครอบคลุมทุกพื้นที่ ความต้องการและแนวทางในการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้สูงอายุ แบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชน โดยความต้องการที่จำเป็น ได้แก่ มีการดูแลที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุแต่ละคน มีการคัดกรองและดูแลสุขภาพที่บ้าน รวมทั้งส่งเสริมให้ทุกฝ่ายมีส่วนร่วมในการดูแล มีกิจกรรมร่วมกันทั้งในระดับครอบครัว และชุมชน ส่วนแนวทางการส่งเสริมสุขภาพจิต โดยการส่งเสริมสุขภาพกายและใจระดับบุคคล ระดับครอบครัวโดยส่งเสริมให้สมาชิกครอบครัวเข้าใจ ใส่ใจ สร้างความรู้สึกมีคุณค่า และทำกิจกรรมร่วมกันกับผู้สูงอายุ ส่วนระดับชุมชนโดยการจัดกิจกรรมหรือสร้างสิ่งแวดล้อมที่เป็นมิตรกับผู้สูงอายุ ผลการวิจัยนี้สามารถนำไปใช้พัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพจิตที่เหมาะสมในชุมชน เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในทุกมิติ
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
ส่วน
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมด หรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ หรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. ก่อนเท่านั้น
วิธีการอ้างอิง
การอ้างอิง
กรจงรักษ์ ชาตรูปฎิวิน. (2561). ปัญหาของผู้สูงอายุกับการจัดสวัสดิการชุมชนในเขตเมือง: ศึกษากรณี 2 ชุมชน ในเขตวังทองหลาง กรุงเทพมหานคร. วารสารวิจัยสังคม, 41(2), 67-96.
กองส่งเสริมและพัฒนาสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2561). แนวทางการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพจิตและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตในผู้สูงอายุ สำหรับโรงพยาบาลชุมชน และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพระดับตำบล. นนทบุรี: บริษัท พรอสเพอรัสพลัส จำกัด
กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2566). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: อมรินทร์คอร์เปอเรชั่นส์.
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2566). แบบประเมินสุขภาพจิตผู้สูงอายุ ฉบับสั้น (T-GMHA-15). สืบค้น 10 พฤศจิกายน 2567, จาก https://www.sorporsor.com/happy2017/t_gmha15_index.php
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2567). ข้อมูลการประเมินสุขภาพจิตคนไทย. สืบค้น 10 พฤศจิกายน 2567, จาก http://checkin.dmh.go.th/dashboards
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2562). สถานการณ์การเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับความสุขของผู้สูงอายุ. ใน อรวรรณี อนันตรสุชาติ (บ.ก.), คู่มือแนวทางการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการ การส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ กรมอนามัย (หน้า 11–13). กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
กุลธิดา กุลประฑีปัญญา, วิรดา อัศวเมธากุล, ปรางทิพย์ ทาเสนาะ เอลเทอร์, จามจุรี แซ่หลู่, เพ็ญนภา พิสัยพันธุ์, และอรัญญา นามวงศ์. (2563). สถานการณ์ภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุในสังคมไทย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 17(2), 581–596.
ฐานข้อมูล HDC รพ.สต. อำเภอบางน้ำเปรี้ยว. (2567). ส่งเสริมและป้องกันปัญหาสุขภาพจิต. สืบค้น 10 พฤศจิกายน 2567, จาก http://cco.hdc.moph.go.th/hdc/reports
ณัฐปภัสญ์ นวลสีทอง, ธัญรัศม์ ภุชงค์ชัย, อ้อยทิพย์ บัวจันทร์, และภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์. (2564). ความเครียดและภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง ตำบลนาเสียว อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา, 16(2), 78–89.
นรินทิพย์ ฤทธิ์ฐิติ. (2564). รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพในการป้องกันปัญหาสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 1(3), 1–18.
นามชัย กิตตินาคบัญชา. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถทางกาย สภาพแวดล้อม การมีส่วนร่วมทางสังคม และสุขภาพจิตของผู้สูงอายุไทย. วารสารประชากรศาสตร์, 34(1), 1–40.
พาริณี สุกใส, สุธรรม นันทมงคลชัย, ศุภชัย ปิติกุลตัง, โชคชัย หมั่นแสวงทรัพย์, และพิมพ์สุรางค์ เตชะบุญเสริมศักดิ์. (2561). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในเขตเมือง จังหวัดราชบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 27(5), 810–822.
ภัทรนันท์ อุ่นอ่อน, และนพพร จันทรนำชู. (2565). แนวทางการพัฒนาความสุขของผู้สูงอายุในจังหวัดนครปฐม. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 14(2), 24-46.
มินตรา สาระรักษ์, ฐิติรัช งานฉมัง, และนันทยา กระสวยทอง. (2563). ภาวะสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุ ตำบลคำขวาง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. ศรีนครินทร์เวชสาร, 35(3), 304–311.
โรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (ม.ป.ป.). แนวทางยกระดับมาตรการป้องกันการฆ่าตัวตาย ปี พ.ศ. 2563-2564. สืบค้น 25 พฤศจิกายน 2567, จาก https://www.dmh-elibrary.org/items/show/276
ศุณาลักษณ์ สุรภักดิ์. (2560). การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุอำเภอชื่นชม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม, 1(1), 29-37.
สกานต์ บุนนาค, วิชัย เอกพลากร, กฤษณา ตรียมณีรัตน์, และนิสสรา แผ่นศิลา. (2563). รายงานการวิจัยการวิเคราะห์ภาวะสุขภาพ ภาระโรคและความต้องการบริการด้านสุขภาพในผู้สูงอายุไทย. สืบค้น 10 พฤศจิกายน 2567, จาก https://thaitgri.org/?p=39577
สุกัญญา แก่นงูเหลือม. (2563). อิทธิพลของปัจจัยปกป้องที่มีต่อภาวะสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในชุมชน. วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยบูรพา.
สุปราณี บุญมี. (2560). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บ้านโนนเปือย อําเภอสนม จังหวัดสุรินทร์. วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตร มหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
สุนิสา ค้าขึ้น, หฤทัย กงมหา, วิจิตร แผ่นทอง, และปรางทิพย์ ทาเสนาะ เอลเทอร์. (2563). สภาวะสุขภาพจิตและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 36(3), 150–163.
อัฐฉญา แพทย์ศาสตร์, และพัชรินทร์ รุจิรานุกูล. (2565). แนวทางการพัฒนาสุขภาพจิตผู้สูงอายุของโรงเรียนผู้สูงอายุตำบลวังใหม่ อำเภอนายายอาม จังหวัดจันทบุรี. วารสารวิจัยรำไพพรรณี, 16(3), 166–178.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Li H., Ge S., Greene, B., & Dunbar-Jacob, J. (2018). Depression in the context of chronic diseases in the United States and China. International Journal of Nursing Sciences, 6(1), 117-122.
Little, R. J. A., & Rubin, D. B. (2002). Statistical analysis with missing data (2nd ed.). New York: John Wiley & Sons.
World Health Organization [WHO]. (2002). Prevention and promotion in mental health. Retrieved November 25, 2024, from https://iris.who.int/handle/10665/42539
World Health Organization [WHO]. (2023). Mental health of older adults. Retrieved November 25, 2024, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults