การพัฒนาและตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์ โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงวิธีวิทยาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและทดสอบคุณสมบัติด้านจิตวิทยาของเครื่องมือวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์ ดำเนินการ 3 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การพัฒนาเครื่องมือภายใต้กรอบแนวคิดของนัทบีม ร่วมกับการทบทวนวรรณกรรม 2) การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ และ 3) การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน กลุ่มตัวอย่างเป็นหญิงตั้งครรภ์จำนวน 220 ราย ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบเป็นระบบ ณ โรงพยาบาล นพรัตนราชธานี ระหว่างเดือนเมษายน–พฤษภาคม 2568
ผลการวิจัยพบว่า เครื่องมือฉบับสมบูรณ์ประกอบด้วยข้อคำถาม 48 ข้อ จาก 54 ข้อ เป็นมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) เท่ากับ 0.97 ค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.98 และรายองค์ประกอบอยู่ระหว่าง 0.89–0.94 ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจสามารถสกัดได้ 6 องค์ประกอบ ได้แก่ ความรู้ความเข้าใจทางสุขภาพ การเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพ การสื่อสารด้านสุขภาพ การจัดการตนเอง การรู้เท่าทันสื่อ และการตัดสินใจเลือกปฏิบัติ โดยมีค่าน้ำหนักองค์ประกอบอยู่ระหว่าง .437–.848 และอธิบายความแปรปรวนรวมได้ร้อยละ 72.51 ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันพบว่า แบบจำลองมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดี (χ² = 9.07, df = 6, χ²/df = 1.51, GFI = .98, AGFI = .95, CFI = .99, RMSEA = .04) สรุปได้ว่าเครื่องมือมีคุณภาพ สามารถนำไปใช้ประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์ในทางคลินิก และสนับสนุนการวางแผนส่งเสริมสุขภาพของพยาบาลผดุงครรภ์ได้อย่างเหมาะสม
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
ส่วน
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมด หรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ หรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. ก่อนเท่านั้น
วิธีการอ้างอิง
การอ้างอิง
ณัฐพร อุทัยธรรม, นภาภรณ์ เกตุทอง, และชณุตพร สมใจ. (2564). ปัจจัยทำนายความรอบรู้ทางด้านสุขภาพหญิงตั้งครรภ์. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี, 4(2), 53–65.
นิธินันท์ ศิรบารมีสิทธิ์, และวรงรอง เนลสัน. (2568). การพัฒนารูปแบบการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้สื่อออนไลน์ในหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเสี่ยงสูง โรงพยาบาลปทุมธานี. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 12(3), e278795.
แผนกฝากครรภ์ โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี. (2567). ข้อมูลสถิติแผนกฝากครรภ์ ประจำปีงบประมาณ 2566. กรุงเทพมหานคร: โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี. (เอกสารไม่ได้ตีพิมพ์)
พัชริดา ยี่โถหุ่น, นันทพร แสนศิริพันธ์, และจิราวรรณ ดีเหลือ. (2567). ความรอบรู้ด้านสุขภาพมารดาและพฤติกรรมสุขภาพขณะตั้งครรภ์ของสตรีครรภ์แรก. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 51(1), 223–236.
วรวรรณ คล้ายนาค, และกิตติพร เนาว์สุวรรณ. (2566). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์. วารสารศาสตร์สาธารณสุขและนวัตกรรม, 3(2), 16–31.
สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2559). นโยบายและยุทธศาสตร์การพัฒนาอนามัยการเจริญพันธุ์แห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2560–2569) ว่าด้วยการส่งเสริมการเกิดและการเจริญเติบโตอย่างมีคุณภาพ. กรุงเทพฯ: กรมอนามัย.
สินีนาท วราโภค, เอมพร รตินธร, และปิยะนันท์ ลิมเรืองรอง. (2563). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพมารดาในสตรีตั้งครรภ์. วารสารสภาการพยาบาล, 35(1), 86–98.
Albarqi, M. N. (2025). The impact of prenatal care on the prevention of neonatal outcomes: A systematic review and meta-analysis of global health interventions. Healthcare, 13(9), 1076. doi: 10.3390/healthcare13091076
Burns, N., & Grove, S. K. (2009). The practice of nursing research: Appraisal, synthesis, and generation of evidence (6th ed.). St. Louis, MO: Saunders.
Habte, A., Dessu, S., Endale, F., & Gizachew, A. (2022). Level of maternal health literacy (MHL) and associated factors among pregnant women attending antenatal care clinics of public health facilities in Southern Ethiopia, 2021: A facility-based cross-sectional study with linear models. Research Square. doi: 10.21203/rs.3.rs-1199477/v1
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Andover, Hampshire: Cengage Learning.
Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). New York, NY: Guilford Press.
Meldgaard, M., Gamborg, M., & Maindal, H. T. (2022). Health literacy levels among women in the prenatal period: A systematic review. Sexual & Reproductive HealthCare, 34, 100796. doi: 10.1016/j.srhc.2022.100796
Mina, M. N., Nuruzzaman, M., Habib, M. N., Rahman, M., Chowdhury, F. M., Ahsan, S. N., … Shuchi, F. A. (2023). The effectiveness of adequate antenatal care in reducing adverse perinatal outcomes: Evidence from a low- or middle-income country. Cureus, 15(12), e51254. doi: 10.7759/cureus.51254
Nawabi, F., Krebs, F., Vennedey, V., Shukri, A., Lorenz, L., & Stock, S. (2021). Health literacy in pregnant women: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(7), 3847. doi: 10.3390/ijerph18073847
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259–267.
Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67, 2072–2078.
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2021). Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice (11th ed.). Philadelphia, PA: Wolters Kluwer.
Polit, D. F., & Yang, F. M. (2016). Measurement and the measurement of change: A primer for the health professions. Philadelphia, PA: Wolters Kluwer.
Renkert, S., & Nutbeam, D. (2001). Opportunities to improve maternal health literacy through antenatal education: An exploratory study. Health Promotion International, 16(4), 381–388. doi: 10.1093/heapro/16.4.381
Sayakhot, P., & Carolan-Olah, M. (2016). Internet use by pregnant women seeking pregnancy-related information: A systematic review. BMC Pregnancy and Childbirth, 16, 65. doi: 10.1186/s12884-016-0856-5
Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2010). A beginner's guide to structural equation modeling (3rd ed.). New York, NY: Routledge.
Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12, 80. doi: 10.1186/1471-2458-12-80
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Boston, MA: Allyn & Bacon.
Taheri, S., Tavousi, M., Momenimovahed, Z., Direkvand-Moghadam, A., Tiznobaik, A., Suhrabi, Z., & Taghizadeh, Z. (2020). Development and psychometric properties of maternal health literacy inventory in pregnancy. PLOS ONE, 15(6), e0234305. doi: 10.1371/journal.pone.0234305
Whittaker, T. A., & Schumacker, R. E. (2022). A beginner’s guide to structural equation modeling (5th ed.). New York, NY: Routledge. Retrieved December 1, 2025, from https://doi.org/10.4324/9781003044017
World Health Organization [WHO]. (2020). Managing the COVID-19 infodemic: Promoting healthy behaviours and mitigating the harm from misinformation and disinformation. Retrieved December 1, 2025, from https://www.who.int/news/item/23-09-2020-managing-the-covid-19-infodemic-promoting-healthy-behaviours-and-mitigating-the-harm-from-misinformation-and-disinformation
World Health Organization [WHO]. (2024). Maternal mortality. Retrieved December 1, 2025, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality